Lalka - opracowanie - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki

Czas i miejsce akcji w Lalce Bolesława Prusa

Czas akcji, tak jak i miejsce, jest bardzo dokładnie określony. Jest to cecha znamionująca pisarstwo realistyczne. Akcja powieści rozgrywa się na przestrzeni niecałych dwóch lat 1878 i 1879 r. Jednak czas fabuły jest wiele dłuższy. Inną perspektywę czasową wprowadza bowiem głównie pamiętnik starego subiekta. W rozdziałach tych sięga się do czasów napoleońskich (dzieje ojca Rzeckiego). Wiele mówi się także o roku 1848 r., a więc o... więcej



Główne wątki powieści



Wątek miłosny. Najbardziej widocznym wątkiem powieści jest wątek miłosny. Jego zasadniczy zrąb osnuty jest wokół postaci Wokulskiego i Izabeli, ale jest jeszcze kilka innych par a także osoby związane z Wokulskim (Stawska) oraz z Łęcką (Starski i przygodni adoratorzy). Od pewnego momentu życie kupca organizuje tylko i... więcej



Społeczeństwo Warszawy w Lalce

Prus przedstawia w Lalce społeczeństwo Warszawy, stolica jest jednak miniaturą całej Polski – powieść pokazuje nam wszystkie ówczesne warstwy społeczne.

1. Arystokracja
Do tej grupy możemy zaliczyć m.in. takie postaci: Tomasz ŁęckiIzabela ŁęckaKrzeszowscyhrabina KarolowaKsiążęprezesowa ZasławskaOchockibaron Dalskihrabia LicińskiKazimierz... więcej



Trzy pokolenia idealistów w „Lalce” Bolesława Prusa, czyli powieść o „straconych złudzeniach”

Pierwotny tytuł Lalki miał brzmieć „Trzy pokolenia”, co wskazuje na intencję autora do pokazania trzech formacji myślowych i ideowych społeczeństwa polskiego. Każda z nich chciała stworzyć świat nowych idei, przeciwstawić się „rozkładowi społeczeństwa”, o którym pisał Prus. Ich wysiłki okazały się jednak daremne.

Sam Prus pisał o idealizmie w powieści tak:
Nasz idealizm ma w powieści trzy typy, cechujące się...
więcej



Typy narracji w „Lalce”

Pierwszym i najważniejszym „gospodarzem” utworu jest trzecioosobowy narrator wszechwiedzący. Jest to najbardziej klasyczny typ narracji, ukształtowany wzorcowo właśnie w dziewiętnastowiecznej powieści realistycznej. Bardzo często usuwa się na dalszy plan – dlatego też w powieści mamy liczne dialogi, których cecha charakterystyczną jest silne zindywidualizowanie języka postaci. Technika narracji, na jakiej opiera się ten typ... więcej



Znaczenie tytułu Lalki

Początkowo krytycy dość jednoznacznie interpretowali tytuł powieści, uznając za tytułową lalkę pannę Izabelę Łęcką. Był to jednak fałszywy trop interpretacyjny. Rozpowszechnił się jednak tak bardzo, że sam Prus postanowił wyjaśnić sytuację. Napisał, że tytuł ma bezpośrednio odnosić się do historii procesu między baronową a Stawską. Proces ten był bowiem literacką „obróbką” rzeczywistej historii, o której pisały... więcej



Miłość w Lalce

Jest chyba najbardziej zdemitologizowanym elementem tradycji romantycznej. Ukazana bardzo pesymistycznie – w powieści praktycznie nie ma szczęśliwych małżeństw: Stawską opuścił mąż, baronostwo Krzeszowscy nie żyją ze sobą, wielu bohaterów straciło małżonka – pan Łęcki, Szuman (była to dla niego prawdziwa tragedia), Wąsowska (młoda wdowa). Dobrym przykładem jest także pierwsze małżeństwo Wokulskiego, będące rezultatem zdroworozsądkowego... więcej



Historia w Lalce

Historia na kartach powieści pojawia się głównie za sprawą postaci Ignacego Rzeckiego, który w swoim pamiętniku wiele ustępów poświęca ważnym wydarzeniom historycznym. Najbardziej zajmują go wydarzenia związane z działalnością całego rodu Bonaparte, przebieg Wiosny Ludów na Węgrzech oraz współczesna sytuacja polityczna. Dzięki poszerzeniu perspektywy czasowej oraz dzięki komentarzom, rozważaniom i refleksjom samego Rzeckiego wydarzenia... więcej



Stanowisko Prusa wobec pozytywizmu na podstawie Lalki

Lalka jest powieścią rozrachunkową z wieloma punktami programu pozytywistycznego, ale nie jest powieścią krytykującą jego założenia. Prus raczej pokazuje co i dlaczego nie sprawdziło się w praktyce. Bardzo wyraźnie wyśmiany jest program pracy u podstaw i pracy organicznej. Dzieje się to głównie za sprawą księcia, który wprawdzie ciągle powtarza, że chce coś zrobić dla „tego nieszczęśliwego kraju”, ale w rzeczywistości... więcej



Język ezopowy w Lalce

Mowa ezopowa w Lalce polega głównie na milczeniu. Chodzi o specyficzne fałszowanie obrazu rzeczywistości, bowiem w powieści nie ma ukazanych realiów Warszawy w 1878 i 1879 r. Świadomie zbojkotowane zostały wszystkie elementy rzeczywistości zaborczej – w powieści nie ma ani słowa o Rosjanach, o życiu pod zaborami, o elementach rzeczywistości. Jest to główny zarzut przeciw szufladkowaniu Lalki jako powieści czysto realistycznej... więcej



Realizm Lalki

Przejawy realizmu w powieści:

Prawdopodobieństwo wydarzeń oznacza, że opisane na kartach powieści wydarzenia mogły zdarzyć się naprawdę (Prus na przykład śledził kroniki prasowe).

Prawdopodobieństwo istnienia bohaterów. Prus stworzył bardzo szczegółowe biografie, stosowne do ówczesnych realiów epoki. Wokulski czy Ochocki posługują się zindywidualizowanym stylem wypowiedzi.
Osadzenie akcji w istniejącym, realnym mieście.... więcej



Dzieje Henryka Szlangbauma jako obraz relacji polsko-żydowskich

W polskiej zbiorowej świadomości stosunki polsko-żydowskie są chyba najmocniej obciążone stereotypami. Gdy w połowie dziewiętnastego wieku, w dobie epoki pozytywizmu, pojawiła się idea asymilacji nacji wyznania mojżeszowego, czyli wyrwania jej z izolacji społecznej i politycznej i zaakceptowania jej aktywności na różnych polach życia – Bolesław Prus swym realistyczno-krytycznym okiem pokazał w Lalce, iż hasło głoszone wszem i... więcej



Powstanie styczniowe w Lalce

22 stycznia 1863 roku rozpoczęło się najdłuższe i najprawdopodobniej najbardziej krwawe powstanie narodowowyzwoleńcze w całej historii państwa polskiego. Swoim zasięgiem objęło Królestwo Polskie, Litwę, Białoruś i część Ukrainy. Powstanie styczniowe już od pierwszych dni miało nikłe szanse na powodzenie. Głównym tego powodem był brak odpowiedniego wyszkolenia i uzbrojenia... więcej



Jak przebiegał proces o lalkę? Relacja na podstawie Lalki Prusa

Na ten proces czekało kilkadziesiąt osób. Na sali rozpraw tłok. Po jednej stronie baronowa Krzeszowska - pewna siebie arystokratka, po drugiej Helena Stawska, biedna mieszczanka, oskarżona o kradzież lalki. Obok pozwanej siedzi znudzony adwokat, który wydaje się być osobą najmniej zainteresowaną sprawą.

Kiedy sędzia rozpoczął rozprawę na sali słychać było szmer plotek i oskarżeń:
- To, widzi pani: ta ładna pani ukradła tamtej...
więcej



Obraz Paryża w Lalce - jak stolicę Francji widział Stanisław Wokulski

Paryż w Lalce przedstawiony jest jako kolebka cywilizacji, miasto które daje szansę na rozwój nauki, społeczeństwa i twórczej myśli. Stanisław Wokulski, przybywa do Paryża rozczarowany związkiem z Izabelą Łęcką. Jest zaskoczony wielkością i żywotnością miasta, które ogłusza, oszałamia, bombarduje bodźcami. W powieści Prusa wymienione zostały nazwy ulic, placów, budowli, które poznajemy, uczestnicząc w swoistej wędrówce po mieście.... więcej



Antysemityzm społeczeństwa polskiego w Lalce

Spis treści
1. Czym jest antysemityzm?
2. Asymilacja Żydów w Lalce
3. Jak rodził się antysemityzm w Lalce?
4. Przyczyny i rozwój antysemityzmu w polskim społeczeństwie
5. Ewolucja poglądów Rzeckiego
6. Stosunek Wokulskiego do Żydów
7. Podsumowanie

Co to jest antysemityzm?
Antysemityzm... więcej



Reportaż z licytacji kamienicy Łęckich

Plotka o sprzedaży kamienicy Łęckich rozchodziła się lotem błyskawicy po warszawskich ulicach. Oto arystokrata - Tomasz Łęcki, brylujący na salonach, prowadzący wystawne życie zmuszony jest z powodów finansowych sprzedać swój dom. W dzień licytacji spotkałem dwójkę najbardziej zainteresowanych licytacją w kościele Kapucynów. Tomasz Łęcki modlił się o najwyższą, a baronowa Krzeszowska (jedna z zainteresowanych zakupem), o jak najniższą... więcej



Lalka jako wyraz rozczarowania społeczeństwem polskim

Lalka jest literackim świadectwem rozczarowania Bolesława Prusa polskim społeczeństwem. Tworząc panoramę mieszkańców XIX-wiecznej Warszawy pisarz piętnuje wady arystokracji, polskiej i żydowskiej inteligencji, zdeklasowanej szlachty oraz mieszczan, ochraniając przed zarzutami chyba jedynie miejską biedotę.

Nie sposób wyliczyć wszystkich zarzutów, stawianych w powieści arystokracji. Wśród wielu popartych rzeczowymi argumentami, najczęściej... więcej



Warszawa w Lalce - spacer z Wokulskim po stolicy

Warszawa została ukazana w Lalce z niemal fotograficznym odwzorowaniem. Obraz jest tak dokładny, że po latach możemy wybrać się na spacer śladami bohaterów powieści Prusa. Na mapie zaznaczone zostały najważniejsze miejsca: Spacer po Warszawie

Obrzeża Starego Miasta, Podwale- Pałac Paca - budynek Sądu Okręgowego - tu odbywała się licytacja kamienicy Łęckich,... więcej



Lalka - plan wydarzeń

Tom I
1. Rozmowa w jednej z warszawskich jadłodajni o Stanisławie Wokulskim.
2. Przedstawienie postaci przedsiębiorczego kupca.
3. Prowadzenie odziedziczonego po Minclowej sklepu Wokulskiego przez Ignacego Rzeckiego.
4. Pamiętnik starego subiekta zapisem bogatych dziejów Rzeckiego.
5. Powrót Wokulskiego do Warszawy z Bułgarii.
6. Stanisław bogaczem - dziesięciokrotne powiększenie majątku zmarłej żony.
7. Ciężka sytuacja finansowa Łęckich.
8.... więcej